XENAKIS (lannis)

Fransız vatandaşlığına geçmiş yunanlı besteci (Brăila, Romanya, 1922). Çocukluğunda Orta Avrupa halk müziği ve ortodoks dininin şarkılarıyla beslendi. İlk beste denemeleri bu etkilerin izlerini taşır. Öte yandan, Atina Pa liteknik okulu’nda gördüğü sağlam bilimsel Öğrenim, düşüncesinin önünde başka ufuklar açtı. Nazilere karşı direniş hareketine aktif bir biçimde katıldı, ağır yaralandi, idama mahkûm edildi, kaçtı ve Paris’e gitti (1947): bilim ve müzik çalışmalarını burada sürdürdü (mūzik konusunda, Honegger, Milhaud ve Messiaen’le ve orkestra şefi Hermann Scherchen’in yaninda çalıştı). On iki yıl süreyle (1947-1960) Le Corbusier’le birlikte çalıştı, “görkemli siteler’in, Tourette manastırı’nın, Çandigarh’ın inşasına katkıda bulundu ve Uluslararası Brüksel sergisi’ndeki (19:8) Philips pavyonu’nda mūzikle mimari arac.n. da beraberlik kurdu. Besteci clarak, 1953′ ten Önceki yapıtlarını tümüyle reddetti. Dizisel müziği, doğrusal bir düşünce kafe gorisinden hareket etmekle suçladı: çoksesli sistemiyle bunun verdiği sonuç arasindaki çelişki (doğrusal çokseslilik aşırı karmaşıklığı nedeniyle kendi kendisini yok ettiği için) buradan kaynaklanır. Xenakis’e göre, çok geniş ses kümelerini kontrol ve modele etmek, mikroskobikten makroskobige geçmenin yollarını bulmak gerekir. -dible OVK ved ulanabilir mi Bu düşünce onu, bu sos yığınlarını, “908 bulutları”ni, “sos galaksileri”ni (yoğun luk”. “derece”, ‘değişme hızı” gibi birtakin yoni kavramlar tarafından yönotilen bütün bu şeyleri) denotleyobilmek için olasilik hesabına başvurmaya götürdü. “Olasil müzik” adı altında, karmaşık ses olay. ları kümelerine büyük sayılar yasasını (olayların sayıca çok oldukları ölçüde bolirli bir amaca yöneldiklerini söyleyen yasa) uyguladı. 61 çalgılı orkestra için Motastasis i, (1954), 50 çalgılı okostra için Pithoprakla’sı (1956) ve 21 çalgıcı için Achorripsis’i (1957) bu tür besteleme yöntemi. ni başlatan yapıtlardır. 10 çalgı için ST/10’ dan (1956-1962) itibaren, hesapları için bilgisayar kullanmaya başladı. ST/10’un “olasil program”ından Özellikle 10 çalgı için Amorsima-Morsima (1956-1962). 4 çalgı için Morsima-Amorsima (1956-1962) ve 10 çalgi için Atrées (1958-1962) doğdu. Xenakis, ayrıca, “stratejik müzik” adıyla yapıtlarına matematikiel oyun kuramini soktu: 2 orkestra ve 2 ;et için Duel (1959) ve Strateji (1962) adlı yapıtlarında bunu görebiliriz. Nihayet, kümeler kuramindan, matematiksel mantıktan ve eleme kuramından yararlanarak, bir zaman dışı sesler sanati (soyut figürler arası ilişkiler gibi) tasarladı. Bundan doğan “simgesel müzik’in Örnekleri şunlardır: piyano için Herma (1961), 16 üfleme çalgı için Akrata (1965) ve yalnız viyolonsel için No. mos Alpha (1966). Denne Xenakis’in diğer yapılları arasında şunlari sayabiliriz: Terretektorh (dinleyiciler arasına dağılmış 88 çalgıcıdan oluşan orkestra için) (1966). Nuits (12 a capella ses solisti için) (1968). Nomos Gamma (dinleyiciler arasına dağılmış 98 çalgıcıdan oluşan orkestra için) (1968), Kraanerg (4 pistli kayıt bandı ve orkostra için bale müziği) (1969). Synaphal (piyano ve orkestra için) (1969], Persephassa (6 vurmalı çalgı için) (1969), Arura (12 yaylı çalgı için) al’nobaidyta au mal(1971), Persépolis 8 pistli kayit bandıyla sesli ve işıklı gösteri için) (1971). Polytope (Cluny’nin, 7 pistli kayit bandıyla sesli ve işıklı gösteri için) (1972), Cendrées (72 sesli karma koro ve orkestra için) (1973). Psappha (vurmalı çalgıyla solo için) (1975), Jonchaies (108 çalgili bűyük orkestra için) (1977), A’s (bariton, vurmalı çalgı ve orkestra için) (1980), Nekula (koro ve büyük orkestra için) (1980). Shaar (yayli çalgılar orkestrası için) (1982), Tetras (1983), Lichens (1984), Naama (1984), Alax (1985), Kegrops (1986), Ata (1987), Jalons (1988). Echange (1989), Tetora (1990). Roal (1991). Bu yapıtların bazılarında (özellikle orkestra için olanlarında), Xenakis, daha dolaysız, daha insancil (ama her zaman tellürik) bir lirizme doğru yol aldı. Xenakis, birçok makaleden başka, kuramsal yapıtlar da yayımladı: Musiques formelles (Biçimsel müzikler) (1963, yeni bas. 1981), Musique architecture (Mimari müzik) (Paris, 1971, gözden geçirilmiş bas. 1976). 1966’da École pratique des hautes études’de EMAMU’yu (Équipe de mathé matique et d’automatique musicale) [Matematiksel ve otomatik müzik ekibi] kurdu. Daha sonra (1972) CEMAMU (Centre d’é tudes de mathématique et atomatique musicales (Matematiksel ve otomatik müzik araştırmaları merkezi]) adını alan bu kuruluşun amacı, çağdaş bilimsel bilgile rin ve yeni teknik araçların (bilgisayar), müzik kompozisyonuna uygulanmasıydı.